ΓΙΑΤΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΝΕΟΙ ΝΟΣΟΥΝ ΣΗΜΕΡΑ ΑΠΟ ΚΑΡΚΙΝΟ; ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΑ ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΚΑΙ ΠΙΘΑΝΕΣ ΑΙΤΙΕΣ

Τα τελευταία χρόνια το ενοχλητικό, ‘μυστήριο’ φαινόμενο της νόσησης ολοένα και περισσότερων νέων ανθρώπων από συμπαγή νεοπλάσματα αποτελεί αντικείμενο έρευνας σε πολλά αντικαρκινικά νοσοκομεία και ερευνητικά κέντρα, τόσο της Ευρώπης όσο και των ΗΠΑ. Το ερώτημα που ανακύπτει παραμένει ακόμα αναπάντητο: Για ποιους λόγους ένας σταδιακά αυξανόμενος αριθμός νέων σε ηλικία ασθενών διαγιγνώσκεται με άνω των 12 πιο συχνών τύπων καρκίνου παγκοσμίως, τα τελευταία 10 και πλέον έτη; Αυτή η ‘τάση’ δε, παρατηρείται πιο ανησυχητική στο γυναικείο πληθυσμό, με βάση συγκεκριμένες στατιστικές μελέτες, που δημοσιεύθηκαν τον Ιανουάριο 2025 από την American Cancer Society: η επίπτωση του καρκίνου στις γυναίκες άνω των 50 ετών είναι σήμερα 82% πιο ψηλή συγκριτικά με τον αντίστοιχο ανδρικό πληθυσμό, με 51% άνοδο συγκριτικά με εκείνη του 2002.

Οι τύποι των συμπαγών νεοπλασμάτων, που παρατηρούνται πλέον πιο συχνά στα νεότερα άτομα είναι: καρκίνος παχέος εντέρου, μαστού, προστάτη, ουροθηλίου, στομάχου, θυρεοειδούς, ενδομητρίου και παγκρέατος. Κάποιοι ερευνητές σημειώνουν ότι η επίπτωση αυτών των καρκίνων θα αυξηθεί μέχρι και 30% μεταξύ 2019 και 2030. Η αυξητική τάση του ορθοκολικού καρκίνου στους νέους οδήγησε εδώ και λίγα χρόνια σε τροποποίηση των κατευθυντήριων οδηγιών αναφορικά με το screening αυτού του νεοπλάσματος: η ενδοσκόπηση του γαστρεντερικού (κολονοσκόπηση) θα πρέπει να αρχίζει στην ηλικία των 45 ετών (μέχρι πρότινος ίσχυαν τα 50 έτη) σε όλα τα άτομα, που δεν έχουν θετικό ατομικό ή οικογενειακό ιστορικό (σε αυτές τις περιπτώσεις οι οδηγίες screening τροποποιούνται και εξατομικεύονται). Ο συνολικός αριθμός των νεοδιαγνωσθέντων ασθενών αυτών των ηλικιών επίσης αυξήθηκε από 1% σε 12%: φαινόμενο, για το οποίο πληθώρα ερευνητών και κλινικών ογκολόγων είναι ικανοποιημένοι, δηλώνοντας ότι είναι ευτυχές γεγονός που περισσότεροι καρκίνοι διαγιγνώσκονται εγκαίρως και πιο γρήγορα, και άρα είναι πιο εύκολα αντιμετωπίσιμοι, ενώ οι survivors απολαμβάνουν καλύτερη ποιότητα ζωής μετά την ανάρρωση και αποκατάσταση.

Ένας προφανής λόγος αυτής της ανόδου των ποσοστών του καρκίνου πρώιμης έναρξης (μεταξύ 20 και 49 ετών) στα νεαρά άτομα αποτελεί και ο φαύλος κύκλος ‘Παχυσαρκία – Τρόφιμα υψηλής επεξεργασίας – Καθιστικός Τρόπος Ζωής/Μη άσκηση’. Η Dr Goldfarb από το Memorial Sloan Kettering Cancer Center σημειώνει ότι η παχυσαρκία προκαλεί φλεγμονή, κι αυτή με τη σειρά της αποτελεί προδιαθεσικό παράγοντα ανάπτυξης καρκίνου. Φυσικά και ο προαναφερθείς φαύλος κύκλος σχετικά με την παχυσαρκία εξηγεί μερικώς, χωρίς να απαντάει όμως πλήρως στο ερώτημα της αυξημένης επίπτωσης του καρκίνου μαστού στις νέες γυναίκες.

Το ίδιο ισχύει και για τους 4.000 νεοδιαγνωσθέντες νεαρούς ασθενείς κάτω των 50 ετών με καρκίνο παχέος εντέρου στο παραπάνω νοσηλευτικό ίδρυμα των ΗΠΑ, οι οποίοι είχαν την ίδια πιθανότητα με το γενικό πληθυσμό να γίνουν παχύσαρκοι με βάση τις διατροφικές τους συνήθειες, μικρότερη πιθανότητα να αρχίσουν το κάπνισμα και δεν είχαν κανέναν άλλον προδιαθεσικό παράγοντα. Μία ‘υπόθεση εργασίας’ για την εξήγηση του φαινομένου αυτού, που προτείνουν αρκετοί ερευνητές των ΗΠΑ, είναι η περιβαλλοντική έκθεση σε έναν ή περισσότερους παράγοντες, με τους οποίους τα άτομα που γεννήθηκαν τη δεκαετία του 1950 άρχισαν να έρχονται σε επαφή το 1960, 1970 και αργότερα, και συνεχώς έκτοτε. Υπέρ αυτής της υπόθεσης συνηγορεί και το ότι και άλλα μη νεοπλασματικά νοσήματα, όπως για παράδειγμα η αθηροσκλήρωση, αυξάνονται στα νεαρότερα άτομα , ενώ στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας η επίπτωση αυτών μειώνεται.

Αναφορικά και πάλι με τον ορθοκολικό καρκίνο, εδώ και αρκετά χρόνια τονίζεται ο ουσιαστικό ρόλος που παίζει το μικροβίωμα (microbiome) του εντέρου κάθε οργανισμού (το ‘αόρατο’ εκείνο όργανο, δηλαδή, που αποτελείται από την πληθώρα βακτηρίων και μικροβίων, που ΄ζουν’ στο γαστρεντερικό μας σωλήνα και βοηθούν στην καλή λειτουργία αυτού). Έχει βρεθεί ότι οι νεαροί ασθενείς με καρκίνο παχέος εντέρου έχουν λιγότερη ποικιλομορφία στο μικροβίωμά τους συγκριτικά με τα πιο ηλικιωμένα άτομα: πιθανές αιτίες και πάλι εξωγενείς παράγοντες, όπως αλλαγές (ποιοτικές και ποσοτικές) στις διατροφικές συνήθειες, λήψη ή και κατάχρηση φαρμάκων πχ αντιβιοτικών, ακόμα και προδιαθεσικοί παράγοντες από την παιδική ηλικία ( θηλασμός, ηλικία γονέων στη γέννηση και άλλοι).  Πάντως, σαφής απάντηση στο ερώτημα γιατί το μικροβίωμα αυτών των ασθενών είναι διαφορετικό, δεν έχει δοθεί ακόμα.

Ενδιαφέρον έχει επίσης ότι οι μεγαλύτερες αυξήσεις καταγράφονται σε χώρες με υψηλό επίπεδο οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης. Οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, οι διατροφικές συνήθειες, οι πολλές ώρες καθιστικής εργασίας και η ευκολία πρόσβασης σε επεξεργασμένα τρόφιμα χαρακτηρίζουν κυρίως τις εύπορες κοινωνίες. Έτσι, η πρόοδος φαίνεται πως συνοδεύεται από νέες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία.

Ο προβληματισμός, που υπάρχει στη διεθνή ογκολογική κοινότητα είναι ένας: πώς θα μπορέσουμε να αναγνωρίσουμε τους νέους υψηλού κινδύνου για ανάπτυξη καρκίνου, ώστε να δημιουργηθεί ένα παγκόσμιο σύστημα screening αυτών; Για παράδειγμα, είναι γνωστό ότι ασιάτες έχουν υψηλότερο κίνδυνο να νοσήσουν από καρκίνο στομάχου, ο οποίος συνδέεται συχνά με το μικρόβιο Helicobacter Pylori, το ίδιο έχει παρατηρηθεί, δε, και με νέες γυναίκες ισπανικής καταγωγής. Μήπως, λοιπόν, ο καρκίνος του στομάχου ειδικά στους νεότερους ασθενείς αναπτύσσεται μέσω διαφορετικών μοριακών μονοπατιών συγκριτικά με τους ενήλικες; Διέπεται από διαφορετικούς κανόνες η βιολογία του καρκίνου εν γένει στους νεότερους ασθενείς; Από την άλλη πλευρά έχει παρατηρηθεί ότι ο ορθοκολικός καρκίνος για παράδειγμα, είτε ο ασθενής είναι 17 είτε 70 ετών, ανταποκρίνεται με τον ίδιο τρόπο στη χημειοθεραπεία.

Το ‘κλειδί’ για την έναρξη της επίλυσης του γρίφου θα αποτελέσει

-          η ενίσχυση της πρόληψης από νεαρή ηλικία συγκεκριμένων ομάδων πληθυσμού

-          η πιθανή αναθεώρηση των παγκόσμιων κατευθυντήριων οδηγιών σχετικά με το πότε και ποιά άτομα θα πρέπει να εξετάζονται προληπτικά

-          η βαθύτερη κατανόηση των προδιαθεσικών παραγόντων και των παραγόντων κινδύνου

-          η εντρύφηση στη μοριακή βιολογία του καρκίνου πρώιμης έναρξης σε νεαρότερες ηλικίες

η πλήρης, έγκυρη και έγκαιρη ενημέρωση των ενηλίκων (γονέων και μη